14 augustus 2024 – Willem Ezerman
Momenteel ben ik het boek Facilitating Learning Organizations: Making Learning Count van Victoria J. Marsick en Karen E. Watkins opnieuw aan het lezen. Het is een klassieker uit 1999 over de lerende organisatie. Ik lees dit boek door de bril die ik nu, in 2024 opheb, dus met alle ervaring die ik in de afgelopen 29 jaar heb opgedaan als opleidingsspecialist. In die tijd heb ik veel organisaties mogen helpen met het vormgeven en/of implementeren van hun opleidingsbeleid en met het opleiden en begeleiden van managers en professionals, zowel individueel als in teamverband, voor een deel met zelf-ontwikkeld materiaal. Voor mijn werk heb ik altijd gebruik gemaakt van managementtools en theorieën over leren in organisaties. Ik ben in mijn werk ook altijd bezig geweest met het snappen en ‘tweaken’ van deze tools en theorieën om ze zelf echt toepasbaar te maken in de praktijk.
Volgens Marsick en Watkins (pagina 12) zorgt leren voor betekenisgeving:
‘Learning – of individuals and, subsequently, of the entire system – is the process that makes the creation and use of knowledge meaningful’
Ze halen hiervoor wetenschappelijke publicaties aan van Nonaka en Taheuchi (1995), Sveiby (1997), en Stewart (1997), waarover ze het volgende zeggen:
‘Knowledge creation is frequently looked upon in the literature as a hierarchy of increasingly complex levels of integration: data, information, knowledge and wisdom.’
Dat zette me aan het denken, en ik realiseerde me dat ik inderdaad een samenhang kan ontwaren in dit rijtje, en zowel de waarde van leren als die toenemende complexiteit kan herkennen. Mijn betekenisgeving van dit rijtje woorden ziet er als volgt uit:
- Data zijn feiten. Data in zichzelf is waardeloos en nutteloos; het is er. Vaak is data ook abstract. Laat me dat illustreren met een voorbeeld: we zien ’s nachts allerlei lichtpuntjes aan de hemel. Dat is een gegeven. Veel mensen vinden de nachtelijke hemel mooi vinden, maar weten ze niet wat ze zien; en dat vinden ze ook helemaal niet interessant, want het levert ze niet iets op waar ze wat aan hebben. Mooi is genoeg voor hen. Ze gebruiken de data niet om ervan te leren.
- Data wordt informatie als je het ontleedt en er betekenis aan toekent. We zien dus ’s nachts allerlei lichtpuntjes aan de hemel en als we beter gaan kijken, onderscheiden we op een gegeven moment daarin sterren, planeten, meteoren, manen, satellieten en vliegtuigen. Dat is interessant, want dat betekent dat er van alles gebeurt in de lucht en de ruimte, en dat je door te leren data kunt omzetten in informatie.
- Informatie wordt kennis als je het gebruikt. Daarmee wordt informatie dus nuttig. We hebben dus ’s nachts allerlei lichtpuntjes aan de hemel gezien en daarin de Melkweg, sterren, planeten, manen, satellieten en vliegtuigen onderscheiden – die allemaal bewegen. Er zijn veel mensen die deze informatie gaan gebruiken in hun dagelijkse leven. Zo werd deze informatie in vroeger tijden al gebruikt om ’s nachts over zee of over land te navigeren, en daarmee van A naar B te reizen – niet alleen door naar de juiste lichtpuntjes te kijken, maar ook door het ontwikkelen en/of gebruiken van navigatie-instrumenten zoals een maansteen en een sextant. Later zijn er mensen geweest die hebben geconstateerd dat het niet de lichtpuntjes zijn die bewegen, maar dat de aarde beweegt en om zijn as draait. Daarnaast werd al heel lang geleden de informatie over alles wat er te onderscheiden was in de nachtelijke hemel bijvoorbeeld gebruikt om de seizoenen te kunnen voorspellen, zodat het planten van gewassen op het juiste moment werd gedaan om een zo groot mogelijke oogst te realiseren. Door het gebruik van informatie ontstond dus kennis over (de relatie tussen) de aarde en de lichtpuntjes aan de nachtelijke hemel. Dit is weer een complexere vorm van leren, want hij doet een aanspraak op meerdere vaardigheden.
- Kennis wordt wijsheid als je je kennis gebruikt om jezelf, anderen, je organisatie en de wereld te laten groeien en bloeien. Alle kennis die we opdoen over de lichtpuntjes die we waarnemen aan de nachtelijke hemel kunnen we gebruiken om er meer over te leren en we kunnen deze kennis en onze ervaring gebruiken om anderen erover te vertellen en mee te inspireren. Een verbijzondering van het gebruik van de kennis die we al hadden over de lichtpuntjes aan de nachtelijke hemel in relatie tot zaaien en oogsten, is het gegeven dat er mensen zijn geweest die sterrenbeelden hebben samengesteld uit constellaties van lichtpuntjes aan de nachtelijke hemel. Misschien in eerste instantie wel omdat ze figuren zagen in die lichtpuntjes. Echter, in de loop van de tijd bleek dat die sterrenbeelden iets vertegenwoordigden, want wist je dat de zon gedurende het jaar precies door deze twaalf sterrenbeelden beweegt? Iedere maand schuift de zon een sterrenbeeld op. Hoe bijzonder is dat?! En eigenlijk is het meest bijzondere dat we veel van dit soort wijsheid vanzelfsprekend vinden. De transformatie van kennis naar wijsheid brengt dus nog weer een extra niveau van complexiteit met zich mee, die deels te maken hebben met de aanspraak die wordt gedaan op nog weer andere vaardigheden.
Wijsheid ontstaat door het delen en sublimeren van kennis. Want wijsheid werkt ook als een katalysator: wijsheid inspireert namelijk om nieuwsgierig te worden en blijven naar meer: je wilt nieuwe data verzamelen, om hier informatie van te maken, om zo kennis op te doen, en daardoor nog wijzer te worden…
En zo is het cirkeltje rond, en snap ik in ieder geval wat Marsick en Watkins bedoelen met ‘Knowledge creation is […] looked upon […] as a hierarchy of increasingly complex levels of integration […].’
Of mijn betekenisgeving van de samenhang tussen dit rijtje woorden overeenkomst met de bedoeling die Sveiby er mee had? Dat laat ik je binnenkort weten als ik zijn publicatie uit 1997, The intengible assets monitor, heb gelezen.
En ik zal binnenkort ook iets dieper ingaan op het model van Marsick en Watkins.
#leren #complexiteit #publicatie #facilitatinglearningorganizations #sveiby #opleidingsbeleid #opleidingsstrategie
